महालक्ष्मीच्या निमित्ताने...
शनी चौथरा सर करण्याचा प्रयत्न यशस्वी झाला. त्याची भरपूर प्रसिद्धीही झाली. सोशल मीडियावर त्याचे बरेवाइट पडसादही उमटले. त्यात शासन, प्रशासन, न्यायालय, सामान्य माणसे सगळी ओढली गेली. कायदा सुव्यवस्था पणाला लागली. शेवटी तृप्ती देसाई आणि समस्त महिला मंडळाने शनी चौथरा सर केला. दुसरे मीशन होते कोल्हापुरचे महालक्ष्मी मंदीर. तृप्ती देसाई त्यांच्या बाणेदार, तडफदार, लढाऊ साथीदारांसह तिथे पोहोचल्या. आम्हाला पाहिजे त्या वेषात महालक्ष्मी गाभाऱ्यात प्रवेश मिळावा, हा त्यांचा अट्टाहास तिथेही पूर्ण झाला. हाणामारी झाली. पुजाऱ्यांवर गुन्हे दाखल झाले. पुरेशी प्रसिद्धी झाली आणि हे मीशन देखील पूर्ण झाले. त्यानंतर त्र्यंबकेश्‍वरचे गर्भगृह. तिसरे पाऊलही यशस्वी. आता मीशन हाजी अली दर्गा. तृप्ती देसाईंचा आतापर्यंतचा आवाका पाहता हे मीशनही पूर्ण होईल. त्याचीही प्रसिद्धी होईल. वाद-प्रतिवाद होतील. पुन्हा पुढचे श्रद्धास्थान. पुन्हा तेच. पण पुढे काय?
महिलांना मंदीर, मशीद प्रवेशाचा मार्ग मोकळा झाला तर त्यांचे मुलभुत प्रश्‍न सुटणार आहेत का? जवळपास दररोज घडणाऱ्या स्त्री अत्याचाराच्या घटना थांबणार आहेत का? कुणाला तरी पोटाची आग विझवण्यासाठी करावा लागणारा देहव्यापार संपणार आहे का? काही गलिच्छ नजरांमध्ये त्याजागी सन्मान दिसणार आहे का? आईच्या गर्भातच होणाऱ्या स्त्री भ्रुणहत्या रोकल्या जाणार आहेत का? प्रत्येक स्त्री साक्षर होणार आहे का? जर या प्रश्‍नांची उत्तरे नाही असतील तर हा व्यापार कशासाठी? केवळ प्रसिद्धीसाठी. कारण हा प्रसिद्धीचा सगळ्यात सोपा मार्ग आहे. देहव्यापारात पिचलेल्या महिलांना त्यातून बाहेर काढण्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नसते. दारूबंदीसाठी लढा देऊन इतकी प्रसिद्धी मिळत नाही. सुदूर आदिवासी भागात सगळी सुख त्यागून आदिवासींसाठी रात्रंदिन राबण्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नाही. कुष्ठरोग्यांच्या जखमा धुऊन नवऱ्याच्या खांद्याला खांदा लाऊन रात्रंदिन कष्टल्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नाही. अनाथांची आई होण्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नाही. सिंधुताई सपकाळ, राणी बंग, साधना आमटे, मंदा आमटे, स्मिता कोल्हे होण्यापेक्षा तृप्ती देसाई होणे सोपे आहे. भलेही मुळ प्रश्‍न कायम राहिले तरी चालतील. इंस्टंट प्रसिद्धी नक्‍कीच मिळेल.
उरला प्रश्‍न रुढी-परंपरा तोडण्याचा. प्रत्येक धर्म-पंथाच्या, प्रांताच्या आपापल्या रुढी-प्रथा आहेत. गुरूद्वारामध्ये मथ्था झाकल्याशिवाय कुणालाही प्रवेश नाही, तो पुरुष असो की महिला. दक्षिणेतील पद्मनाभ मंदीरात पुरुषांना विशिष्ट वेषातच प्रवेश आहे. या परंपरांमागे कदाचित काही घटनांचे संदर्भ असतील, जे कालौघात पुसले गेले. या परंपरा बरोबरच असतील, असे नाही. पण त्या परंपरा तोडण्याचा अट्टाहास कशासाठी? आम्ही विरोधासाठी विरोध करू शकतो, यापेक्षा जास्त काही यातून साध्य होणे नाही.
शनी चौथरा सर करण्याचा प्रयत्न यशस्वी झाला. त्याची भरपूर प्रसिद्धीही झाली. सोशल मीडियावर त्याचे बरेवाइट पडसादही उमटले. त्यात शासन, प्रशासन, न्यायालय, सामान्य माणसे सगळी ओढली गेली. कायदा सुव्यवस्था पणाला लागली. शेवटी तृप्ती देसाई आणि समस्त महिला मंडळाने शनी चौथरा सर केला. दुसरे मीशन होते कोल्हापुरचे महालक्ष्मी मंदीर. तृप्ती देसाई त्यांच्या बाणेदार, तडफदार, लढाऊ साथीदारांसह तिथे पोहोचल्या. आम्हाला पाहिजे त्या वेषात महालक्ष्मी गाभाऱ्यात प्रवेश मिळावा, हा त्यांचा अट्टाहास तिथेही पूर्ण झाला. हाणामारी झाली. पुजाऱ्यांवर गुन्हे दाखल झाले. पुरेशी प्रसिद्धी झाली आणि हे मीशन देखील पूर्ण झाले. त्यानंतर त्र्यंबकेश्‍वरचे गर्भगृह. तिसरे पाऊलही यशस्वी. आता मीशन हाजी अली दर्गा. तृप्ती देसाईंचा आतापर्यंतचा आवाका पाहता हे मीशनही पूर्ण होईल. त्याचीही प्रसिद्धी होईल. वाद-प्रतिवाद होतील. पुन्हा पुढचे श्रद्धास्थान. पुन्हा तेच. पण पुढे काय?
महिलांना मंदीर, मशीद प्रवेशाचा मार्ग मोकळा झाला तर त्यांचे मुलभुत प्रश्‍न सुटणार आहेत का? जवळपास दररोज घडणाऱ्या स्त्री अत्याचाराच्या घटना थांबणार आहेत का? कुणाला तरी पोटाची आग विझवण्यासाठी करावा लागणारा देहव्यापार संपणार आहे का? काही गलिच्छ नजरांमध्ये त्याजागी सन्मान दिसणार आहे का? आईच्या गर्भातच होणाऱ्या स्त्री भ्रुणहत्या रोकल्या जाणार आहेत का? प्रत्येक स्त्री साक्षर होणार आहे का? जर या प्रश्‍नांची उत्तरे नाही असतील तर हा व्यापार कशासाठी? केवळ प्रसिद्धीसाठी. कारण हा प्रसिद्धीचा सगळ्यात सोपा मार्ग आहे. देहव्यापारात पिचलेल्या महिलांना त्यातून बाहेर काढण्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नसते. दारूबंदीसाठी लढा देऊन इतकी प्रसिद्धी मिळत नाही. सुदूर आदिवासी भागात सगळी सुख त्यागून आदिवासींसाठी रात्रंदिन राबण्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नाही. कुष्ठरोग्यांच्या जखमा धुऊन नवऱ्याच्या खांद्याला खांदा लाऊन रात्रंदिन कष्टल्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नाही. अनाथांची आई होण्याने एवढी प्रसिद्धी मिळत नाही. सिंधुताई सपकाळ, राणी बंग, साधना आमटे, मंदा आमटे, स्मिता कोल्हे होण्यापेक्षा तृप्ती देसाई होणे सोपे आहे. भलेही मुळ प्रश्‍न कायम राहिले तरी चालतील. इंस्टंट प्रसिद्धी नक्‍कीच मिळेल.
उरला प्रश्‍न रुढी-परंपरा तोडण्याचा. प्रत्येक धर्म-पंथाच्या, प्रांताच्या आपापल्या रुढी-प्रथा आहेत. गुरूद्वारामध्ये मथ्था झाकल्याशिवाय कुणालाही प्रवेश नाही, तो पुरुष असो की महिला. दक्षिणेतील पद्मनाभ मंदीरात पुरुषांना विशिष्ट वेषातच प्रवेश आहे. या परंपरांमागे कदाचित काही घटनांचे संदर्भ असतील, जे कालौघात पुसले गेले. या परंपरा बरोबरच असतील, असे नाही. पण त्या परंपरा तोडण्याचा अट्टाहास कशासाठी? आम्ही विरोधासाठी विरोध करू शकतो, यापेक्षा जास्त काही यातून साध्य होणे नाही.