नवरात्रातली प्रसन्न पहाट. गार वाऱ्याची सुखावणारी झुळूक. पावसाळा आणि हिवाळ्याचा हा संधीकाळ. समेवर आलेला प्राजक्‍ताचा दरवळ आणि रागदारी सुरू करण्याच्या तयारीत असलेली गर्भरेशमी शेवंती. घरादाराला आलेलं लखलखत्या पावित्र्याचं उधाण. हळदी कुंकवाच्या ठसठशीत बोटांनी सजलेली सुवासिनींची कपाळ आणि बांगड्यांच्या किणकिणीची अलवार लगबग. सजवलेल्या मखरात कोवळ्या हिरव्या लुसलुशीत कोंबांमध्ये विसावलेली जगन्माता आदिशक्‍ती. नवरात्र म्हणजे सृजनाचा उत्सव. माती आणि स्त्री दोघींच्याही पुजनाचा सोहळा. काळ्या मातीतून उगवणारे हिरवे कोंभ रसरशीत जीवनाचं प्रतीक. नवरात्राचा घट म्हणजे जीवनाचं आणि जन्माबरोबरच जन्मलेल्या मृत्युचही प्रतीक. उदाधुपाच्या पवित्र सुवासानं कोंदलेला गाभारा. टाळ्यांचा गजर आणि लयबद्ध सुरात चाललेली अंबेची आर्त आळवणी.
क्‍लेशापासून सोडवी, दु:खापासून सोडवी
तोडी भवपाशा
भवपाश, मोह, सुखदु:ख आणि त्याही पलिकडे जन्ममरणाचे बंध तोडण्याचं मागणं एकीकडे जगदंबेला मागत असताना खरंचं या मोहपाशाचे बंध सैल झाले असतात का, बाबा रोज भवानीअष्टक म्हणायचे.
न तातो न माता न बंधुर्न न भ्राता
न पुत्रो न पुत्री
न भ्रुत्यो न भर्ता
न जायां न विद्या न वृर्त्ती ममैव
गतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि
सगळं इथेच सोडून आदिशक्‍तीच्या तेजात विलीन होण्याची पूर्णावस्था. तेव्हा कळत नव्हता त्यातला मतितार्थ. आता कळतो, पण अजूनही वळत नाही
बंध सोडवत तर नाहीतच, सैलावतही नाहीत. हे आभासच खरे भासायला लागतात. हे घर, हा संसार, ही माणसं, ही नाती, हे मान हे अपमान, हे सुख हे दु:ख. जगण्याच्या या आवर्तात अडकलेल माझे मी पण. नाकारते आहे मातीतूनच अंकुरलेल्या जीवाचा पुन्हा मातीतच विलीन होण्याचा प्रवास. जडत्वाचा चैतन्याकडे प्रवास. उत्पत्ती स्थिती लय. एक पूर्ण वर्तूळ.
आज अष्टमी. फुंकलेल्या घागरीतून उमटणारा अनाहत नाद. अहं ब्रह्मास्मी. हे सत्य अधोरेखीत करत पोचतो आत आत अंतर्आत्म्यापर्यंत आणि गळून पडते शारीर जाणिव. अशारिरी आत्म्यापर्यंत पोहोचतो आदिशक्‍तीच्या तेजोवलयातील तेजपुंज कण आणि उरल्या सुरल्या नेणीवाही गळून पडतात. उरतो फक्‍त दीपवून टाकणारा तेजस्वी प्रकाश, सर्वस्व व्यापून उरणारा. तिच्याही ठायी आणि माझ्याही ठायी.
कित्येक जन्म सरले, युगानुयुग सुरू आहे आदिशक्‍तीच्या गाभाऱ्यात उदाधुपाच्या साथीनं तीच आर्त आळवणी. मी त्या अनंत युगांची साक्षीदार, कधी मी शास्त्रार्थ सांगणारी गार्गी, कधी मैत्रेयी, कधी कृष्णभक्‍तीत लीन झालेली राधा, कधी मीरा, कधी चांगदेवाला तत्वज्ञान सांगणारी मुक्‍ता, कधी पांडुरंगाशी भांडणारी जना, कधी चोख्याची सोयरा, कधी तुक्‍याची जिजा. मी युगंधरा. मी विदेही. आरतीच्या तबक्रातल्या ज्योतीभोवती एक प्रकाशवलय. त्या तेजस्वी प्रकाशानं ठाव घेतला संपूर्ण गाभाऱ्याचा मी, माझे मीपण त्यात विरघळून गेले. उरला केवळ तेज:पूंज कण. हळुहळु तोही आदिशक्‍तीच्या हृदयज्योतीत विलीन झाला आणि उजळून गेला अवघा गाभारा, एका अलौकिक प्रकाशानं.
स्वाती हुद्दार
क्‍लेशापासून सोडवी, दु:खापासून सोडवी
तोडी भवपाशा
भवपाश, मोह, सुखदु:ख आणि त्याही पलिकडे जन्ममरणाचे बंध तोडण्याचं मागणं एकीकडे जगदंबेला मागत असताना खरंचं या मोहपाशाचे बंध सैल झाले असतात का, बाबा रोज भवानीअष्टक म्हणायचे.
न तातो न माता न बंधुर्न न भ्राता
न पुत्रो न पुत्री
न भ्रुत्यो न भर्ता
न जायां न विद्या न वृर्त्ती ममैव
गतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि
सगळं इथेच सोडून आदिशक्‍तीच्या तेजात विलीन होण्याची पूर्णावस्था. तेव्हा कळत नव्हता त्यातला मतितार्थ. आता कळतो, पण अजूनही वळत नाही
बंध सोडवत तर नाहीतच, सैलावतही नाहीत. हे आभासच खरे भासायला लागतात. हे घर, हा संसार, ही माणसं, ही नाती, हे मान हे अपमान, हे सुख हे दु:ख. जगण्याच्या या आवर्तात अडकलेल माझे मी पण. नाकारते आहे मातीतूनच अंकुरलेल्या जीवाचा पुन्हा मातीतच विलीन होण्याचा प्रवास. जडत्वाचा चैतन्याकडे प्रवास. उत्पत्ती स्थिती लय. एक पूर्ण वर्तूळ.
आज अष्टमी. फुंकलेल्या घागरीतून उमटणारा अनाहत नाद. अहं ब्रह्मास्मी. हे सत्य अधोरेखीत करत पोचतो आत आत अंतर्आत्म्यापर्यंत आणि गळून पडते शारीर जाणिव. अशारिरी आत्म्यापर्यंत पोहोचतो आदिशक्‍तीच्या तेजोवलयातील तेजपुंज कण आणि उरल्या सुरल्या नेणीवाही गळून पडतात. उरतो फक्‍त दीपवून टाकणारा तेजस्वी प्रकाश, सर्वस्व व्यापून उरणारा. तिच्याही ठायी आणि माझ्याही ठायी.
कित्येक जन्म सरले, युगानुयुग सुरू आहे आदिशक्‍तीच्या गाभाऱ्यात उदाधुपाच्या साथीनं तीच आर्त आळवणी. मी त्या अनंत युगांची साक्षीदार, कधी मी शास्त्रार्थ सांगणारी गार्गी, कधी मैत्रेयी, कधी कृष्णभक्‍तीत लीन झालेली राधा, कधी मीरा, कधी चांगदेवाला तत्वज्ञान सांगणारी मुक्‍ता, कधी पांडुरंगाशी भांडणारी जना, कधी चोख्याची सोयरा, कधी तुक्‍याची जिजा. मी युगंधरा. मी विदेही. आरतीच्या तबक्रातल्या ज्योतीभोवती एक प्रकाशवलय. त्या तेजस्वी प्रकाशानं ठाव घेतला संपूर्ण गाभाऱ्याचा मी, माझे मीपण त्यात विरघळून गेले. उरला केवळ तेज:पूंज कण. हळुहळु तोही आदिशक्‍तीच्या हृदयज्योतीत विलीन झाला आणि उजळून गेला अवघा गाभारा, एका अलौकिक प्रकाशानं.
स्वाती हुद्दार