Powered by Blogger.

Monday, 25 June 2018

रंग ऋतुंचे

स्वाती हुद्दार

ऋतूंनाही रंग असतात. पिवळा हिरवा वसंत सरला की आग ओकणारा केशरी-लाल ग्रीष्म अवतरतो, आपल्या तप्त स्वभाव धर्मासह. ग्रीष्मातले उष्ण वारेही केशरी रंगात न्हालेले असतात. ग्रीष्मातला दिवस जसजसा वर चढत जातो तसतशी त्यावर लाली चढत जाते. दूरवर आकाशाकडे नजर लाऊन डोळे मिटले तरी डोळ्यासमोर लाल वर्तुळं नाचत राहतात. ग्रीष्मात फुलणारा पळसही केशरीच. पानोपानी बहरणारा गुलमोहोरही लाल-केशरीच. मावळतीला डोंगराआड जाणारे लालबुंद सूर्यबिंब आकाशात लाल-केशरी छटांचे फटकारे मारत जाते, एखाद्या कसबी चित्रकारासारखे. ग्रीष्माच्या उन्हानं उघडे-बोडके झालेले डोंगरमाथे ते लालेलाल आकाश आपल्याभोवती लपेटून घेतात आणि तो लाल रंग पसरत जातो उघड्या माळरानावर, डोंगरदऱ्यांवर, नदी-तलावावर, क्षितिजापर्यंत अथांग पसरलेल्या समुद्रावर. जणूकाही सूर्यानं आकाशात लालकेशरी फटकारे मारून आपला कुंचला या पाण्यात बुडवला असावा. हा लाल रंग साचून राहतो मग पानाफुलांवर, घरादारावर आणि मनांवरही. तडा गेलेली जमीन आणि उंच गेलेली वाळक्‍या पानांची झाडं अनाथ एकाकी वाटू लागतात. वेध लागतात पाऊसधारांचे. तो येणार म्हणून वाऱ्याचे सांगावे येऊ लागतात. ढग दवंडी पिटतात आणि ग्रीष्माच्या लाहीलाहीनंतर ज्येष्ठाचा हात धरून गर्जत बरसत येणारा वर्षा ऋतू ओंजळीतून निळं चैतन्य घेऊन येतो. निळ्या रेशमी पाऊसधारा बरसतात आणि सगळी सृष्टी निळ्या रंगात रंगून जाते. आभाळं निळंसावळं होतं. आभाळातून बरसणाऱ्या निळ्या जलधारा निळ्या जलाशयात एकरुप होतात. निळ्याचं वर्तुळ पूर्ण होतं आणि अवघ्या विश्‍वाला हे निळेपण व्यापून उरतं. सृष्टीलाही वेध लागतात पंढरीच्या निळ्याच्या भेटीचे. निळ्या आभाळाच्या विशाल मांडवाखालून कड्याकपारीतला निळा पाऊस झेलत गळ्यात तुळशीची सावळी माळ घातलेली आणि डोक्‍यावर सावळी तुळस धरलेली पाऊले पंढरीची वाट चालू लागतात. ओढ असते त्या निळया समचरणांच्या दर्शनाची. सह्याद्रीच्या घाटदार वळणांवर घुमत राहतो निळ्या विठुच्या नामाचा गजर. रंगतो ज्ञानोबांचा हरीपाठ, रंगतात तुक्‍याचे अभंग इंद्रायणीच्या निळ्या पाण्यानं तारलेले. धुळवड रंगते अबीराची. हिरव्या पाऊलवाटांवरही चढतो रंग निळ्याच्या भक्‍तीचा. वारकऱ्यांच्या त्या मेळ्यात कोणी असतो नाम्या, कोणी गोरा, कोणी चोखा, कोणी जनाई, कोणी मुक्‍ताई, सोयराबाई. अवघी संतसज्जनांची मांदियाळी. चंद्रभागेच्या वाळवंटात वाहत्या निळ्या पाण्याच्या साक्षीनं रंगतं रिंगण, घातल्या जातात फुगड्या. हा भक्‍तीसोहळा बघायला निळे ढग आभाळात गर्दी करतात. टाळ चिपळ्यांच्या ध्वनीला आसमंतातली सौदामिनी साथ देते. एकतारी झंकारते आणि अवघे पंढरपुर भक्‍तीरंगात न्हाऊन निघते. चंद्रभागेच्या वाळवंटात देहभान विसरून विठ्ठलनामात मी-तू पण सरलेल्या, एकमेकांच्या पायावर डोई ठेवणाऱ्या वारकऱ्यांवर आभाळीच्या निळ्या जलधारा अभिषेक करू लागतात. ज्या पांडुरंगासाठी हा अवघा रंगसोहळा रंगतो आहे, तो पांडुरंगही रुक्‍मिणीसह या रंगात रंगून जातो. भक्‍त आणि भगवंत हे द्वैत सरते आणि पांडुरंगाच्या निळ्या प्रभेत अवघे पंढरपूर न्हाऊन निघते.


 

धन्यवाद!

पुन्हा भेटूया आणखी नव्या लेखनासह