सरती दिवाळी स्वाती हुद्दार दिवाळी म्हणजे काय उत्सव आणि उत्साहाची रेलचेल. माणसांचे संमेलन, मनोमीलन, आठवणींना उजाळा, नातेसंबंधांची उजळणी. काही हव्याशा नात्यांचा ओलावा आणि दुखावलेल्या नातेबंधांना मलमपट्टी आणि कधीतरी नकोशा पण जपाव्या लागणारी नात्यांची ओढगस्तीही. दिवाळी सरली आणि निवांतपण घरादारावर विसावले. गेले पाच दिवस घरदार, अंगण, भांडीकुंडी आणि माणसांमागेही कमालीची लगबग होती. साऱ्या विश्‍वावर चैतन्याच्या खाणाखुणा होत्या. अंगणं रांगोळ्यांनी सजली होती. घराघरांत फराळाचे तिखट-गोड सुगंध कोंदले होते. गप्पाष्टक रंगत होती. हास्याच्या लकेरी घुमत होत्या. पणत्या लुकलुकत होत्या. आकाशदिवे दिमाखाने मिरवत होते. फटाक्‍यांची आतषबाजी सुरू होती. आता मात्र सरत्या दीपोत्सवाच्या खाणाखुणांचे रंग घरादारावर पसरू लागले आहेत. परवा घरच्या लेकीबाळींनी कौशल्याने रेखलेली सुंदर रांगोळी जराशी पुसटली आहे. दारावर लावलेल्या झेंडूच्या केशरी माळाही कोमेजल्या आहेत. हिरवेगार आंब्याचे मंगलदायी तोरणही सुकले आहे. फराळाचे जिन्नस ठेवलेल्या पदार्थांनी तळ गाठला आहे. उरलेल्या रांगोळ्यांच्या डब्यांनी कपाटात आपली जागा पटकावली आहे. देवघरासमोरचे औक्षवणाचे तबक कालच्या ओवाळणीच्या सुखद आठवणीत रमले आहे. काही आकाशदिवे आणि दीपमाळा अजूनही तेवताहेत. पाच दिवस घर प्रकाशमान करणाऱ्या पणत्या आता कोनाड्यात जाऊन बसल्या आहेत. काल मिळालेल्या ओवाळणीच्या साडीने कपाटातल्या साड्यांच्या ढिगावर शीग ठेवली आहे. घरदार दिवाळीचे सुख अंगाखांद्यावर मिरवते आहे. दिवाळी म्हणजे काय उत्सव आणि उत्साहाची रेलचेल. माणसांचे संमेलन, मनोमीलन, आठवणींना उजाळा, नातेसंबंधांची उजळणी. काही हव्याशा नात्यांचा ओलावा, आणि दुखावलेल्या नातेबंधांना मलमपट्टी आणि कधीतरी नकोशा पण जपाव्या लागणारी नात्यांची ओढगस्तीही. दिवाळी झाली की रिकामपण भरून राहते मनामनात. श्रावणापासूनची सणउत्सवांची धावपळ समेवर आलेली असते. सणउत्सवाच्या संकल्पना कदाचित बदलल्या असतीलही; मात्र माणसाला सणांचे अप्रूप आजही आहेच. पूर्वी चुलीच्या जाळाशी बसणाऱ्या बायका आज रेडीमेड फराळाने ताट सजवून दिवाळी पहाटला जात असतील. एकमेकांना सोशल मीडियावर दिवाळीच्या शुभेच्छा देत असतील. व्हर्च्युअल भाऊबीज साजरी करीत असतीलही. पण दिवाळीनिमित्त येणारी माहेरची सय तीच असते. डोळे आजही माहेरच्या वाटेकडे लागतात आणि बीजेच्या दिवशी चंद्राला ओवाळताना अलगद डोळ्यांच्या कडाही पाणावतात. दिवाळी संपली आणि आज अंगण पणत्यांनी झगमगले नाही. दीपमाळा लखलखल्या नाहीत. कालपर्यंत पाहुण्यांनी गजबजलेली बैठकीची खोली आज हिरमुसली आहे. अंगणातल्या भिंतीलगतच्या कोपऱ्यात चुकून राहून गेलेली पणती जळलेल्या वातीशी सुखदु:खाच्या गुजगोष्टी करते आहे आणि अंगणाबाहेरच्या कचऱ्याच्या ढिगामध्ये तो चौकापलीकडच्या वस्तीत राहणारा काटकुळा मुलगा एखादा जिवंत फटाका शोधतो आहे. कारण त्याच्या वस्तीत अजून दिवाळी पोहोचलेलीच नाही.